Posts

Showing posts from September, 2025

मोडी लिपीचा इतिहास

मोडी लिपीचा इतिहास  मोडी लिपी केव्हापासून सुरू झाली याबाबत इतिहास तज्ञांच्यात  एकमत नाही. काही संशोधकांच्या मते या लिपीचा जन्म दोन हजार बर्षे इतका असावा. भारत मौर्य वंशाचे राजे चंद्रगुप्त, सम्राट अशोक यांच्या काळात मोडी अस्तित्वात आली असे मानते जाते. मौर्याची लिपी म्हणून तिला 'मोडी' म्हटले जाऊ लागले. मोडी लिपीत अपूर्ण वर्ण काढण्याची सोय नाही. त्यामुळे संयुक्त वर्ण बालबोधीप्रमाणे मोठ्या लिपीत बिनचूक लिहिता येत नाहीत. उदा. व्य'चे लेखन 'वय ' असे आढळते. त्याकाळात अशोक लिपी होती. त्यातही ऱ्हस्व दीर्घ व्यवस्था नसल्यामुळे अशेक लिपीची सुधारित आवृत्ती म्हणजे मोडी लिपी असे मानले गेले. दुसरे मत असे की, सुमारे सातशे  वर्षे  दक्षिण भारतात यादवांचे साम्राज्य होते. महादेवराव यादवांच्या कारकिर्दीत हेमांडपंत किंवा हेमाद्रीपंत नामक प्रख्यात प्रधानमंत्री होऊन गेला (इ.स. १२६०) हेमांडपंताचे मराठी भाषेवर अलोट प्रेम होते. त्यांनी मराठीत बरीचशी ग्रंथरचना केली असावी, असा तर्क तज्ञांचा आहे. परंतु त्यांचे ग्रंथ उपलब्ध नाहीत. खाजगी व राजकीय व्यवहारात लिहावयाच्या पत्राचे मायने कसे असावेत याबद्द...

किओस्क (Kiosk) : एक सखोल माहिती

किओस्क (Kiosk) : एक सखोल माहिती १. किओस्क म्हणजे काय? किओस्क ही एक सुविधा केंद्र किंवा डिजिटल/फिजिकल स्टेशन आहे, जे विशेष माहिती, सेवा किंवा सामग्री वापरकर्त्याला सुलभ पद्धतीने उपलब्ध करून देते. डिजिटल किओस्क: टच स्क्रीन, इंटरनेट, ई-लायब्ररी, सूचना प्रणाली फिजिकल किओस्क: पुस्तके, हँडआउट्स, माहिती पॅनेल, निर्देशिकासह उदाहरण: ग्रंथालयातील डिजिटल किओस्कवर पुस्तके शोधणे, उपलब्धता तपासणे, ई-बुक डाउनलोड करणे, किंवा विशेष माहिती शोधणे. २. ग्रंथालयात किओस्कचे उपयोग ग्रंथालयात किओस्कचा वापर मुख्यतः सुविधा वाढवण्यासाठी आणि माहिती सहज उपलब्ध करून देण्यासाठी केला जातो. मुख्य उपयोग: 1. पुस्तक शोध प्रणाली (OPAC – Online Public Access Catalog) सदस्य किओस्कवरून पुस्तकाचे नाव, लेखक, विषय शोधू शकतात. उपलब्धता तपासू शकतात व रिझर्वेशन करू शकतात. 2. ई-बुक आणि डिजिटल सामग्री प्रवेश सदस्य ई-बुक, जर्नल, डेटाबेस, ऑडिओबुक डाउनलोड करू शकतात. 3. सूचना व मार्गदर्शन ग्रंथालयाचे नकाशा, नवीन आगमन, कार्यक्रम व कार्यशाळा याची माहिती. 4. स्वयंसेवा सुविधा बुक Issue/Return मेम्बरशिप अपडेट Fine Payment ३. ग्रंथालयात किओस्क...

किओस्क म्हणजे काय आणि त्याचे महत्त्व.*

*किओस्क म्हणजे काय आणि त्याचे महत्त्व.* ग्रंथालये आणि माहिती केंद्रे सदैवच ज्ञानाचे हृदय मानली गेली आहेत. त्यामध्ये विविध प्रकारच्या माहिती स्रोतांचा संग्रह, पुस्तके, जर्नल्स, ई-बुक्स, शोध सामग्री आणि सदस्यांसाठी मार्गदर्शन यांचा समावेश असतो. आधुनिक काळात तंत्रज्ञानाच्या प्रगतीमुळे ग्रंथालये केवळ पुस्तकांचे भांडार राहिलेले नाहीत, तर ती माहिती व डिजिटल संसाधनांचा संकलन केंद्र बनली आहेत. या बदलत्या वातावरणात किओस्क ही एक महत्त्वाची साधन बनली आहे. किओस्क म्हणजे एक माहिती व सेवा केंद्र जेथे सदस्यांना डिजिटल किंवा फिजिकल स्वरूपात माहिती सहज उपलब्ध होते. या केंद्राचा उपयोग केवळ माहिती शोधण्यासाठीच नाही, तर सदस्यांना स्वयंसेवा सुविधा, मार्गदर्शन, तसेच डिजिटल संसाधनांचा प्रवेश सुलभ करण्यासाठी केला जातो. किओस्कचा हेतू हे सुनिश्चित करणे आहे की माहितीचे हक्क सर्व सदस्यांपर्यंत त्वरीत पोहोचतील आणि ग्रंथालयातील प्रक्रिया जलद, सोपी व सुचारू होईल. ग्रंथालयातील किओस्क विविध प्रकारचे असू शकतात. काही किओस्क पूर्णपणे डिजिटल स्वरूपाचे असतात, जिथे टच स्क्रीन, इंटरनेट कनेक्शन, ई-बुक्स, डेटाबेस, आणि ऑनलाईन प...