सर्वव्यापी अंधश्रध्दा

*सर्वव्यापी अंधश्रद्धा*

  अंधश्रद्धा ही अशी समस्या आहे ज्याचे समाधान समोर असूनही दूर आहे. श्रद्धेचा चक्काचूर झाला, अंधश्रद्धा ठामपणे उभी राहिली. ते पोकळ आहेत पण मुळे मजबूत आहेत, ज्यांना समजून घेतल्यानंतरही कोणीही स्वीकारू इच्छित नाही. माणूस जवळच्या नात्यावरही विश्वास ठेवू शकत नाही, पण असे असूनही अशा अनेक अंधश्रद्धा आहेत, ज्याचा आज प्रत्येक तिसरा माणूस बळी आहे, मग तो सुशिक्षित असो वा अशिक्षित.

   अंधश्रद्धेची उदाहरणे.

  क्रमांक ३ आणि १३ अशुभ आहेत:

  शिंकताना थांबा:

  काच फुटणे:

  अंधश्रद्धा का आहे?

  भारतात अंधश्रद्धा पसरवणे:

  अंधश्रद्धेवर उपाय

  अंधश्रद्धा म्हणजे काय ?

  कोणतीही गोष्ट विचार न करता, कोणत्याही आधाराशिवाय, कोणत्याही टोकाची मर्यादा न ठेवता, मग ती देवाची भक्ती असो किंवा मानवाची असो, करणे ही अंधश्रद्धा आहे. पुष्कळ वेळा ते भगवंताच्या भक्तीमध्ये इतके हरवून जातात की देवाच्या नावाने कोणीही त्यांना काहीही केले तरी ते घाईघाईने करतात. ही देवाच्या अस्तित्वावरची श्रद्धा नसून देवाच्या नावावरची अंधश्रद्धा आहे.

अंधश्रद्धेची उदाहरणे

  अशा अनेक प्रकारच्या अंधश्रद्धा आहेत, ज्यामध्ये काही श्रद्धा आहेत ज्या नुकसान करत नाहीत आणि काही श्रद्धा आहेत ज्या नुकसान करतात. ते मोजता येत नाही. अशा काही गोष्टी आहेत ज्या तुम्ही अनेकदा ऐकल्या असतील:

  क्रमांक ३ आणि १३ अशुभ आहेत:

  अनेक लोक या अंकाला अशुभ मानतात आणि या तारखांना कोणतेही शुभ कार्य करत नाहीत. अनेकजण तीन भाकऱ्याही खात नाहीत. अनेक देशांमध्ये तेरा हा आकडा अशुभ मानला जातो, ते त्या नंबरच्या मजल्यावर राहत नाहीत किंवा त्या नंबरचे फ्लॅटही घेत नाहीत.

  शिंकताना थांबा:

  बरेच लोक शिंकणे हा एक अत्यंत वाईट शगुन मानतात. घरातून बाहेर पडताना कोणाला शिंक आली तर ते खाली बसतात. असे म्हटले जाते की शिंका आल्याने तुम्ही जे काही काम करणार आहात ते बिघडते आणि या भीतीमुळे माणूस शिंकणे वाईट समजू लागतो.

  काच फुटणे:

  लोकांच्या मते, काच फोडल्याने वाईट बातमी येते. अनवधानाने काच फुटते आणि लोक घाबरतात, यासाठी ते देवाची मनधरणी करू लागतात.

  कावळ्याचा आवाज ऐकून घरात पाहुणे येणार असे म्हणतात.

  तळहाता खाजवल्यास पैसे मिळतील असे म्हणतात.

  पायाला खाज येत असेल तर कुठेतरी बाहेर जाण्याचा योग आहे असे म्हणतात.

  अशा अनेक अंधश्रद्धा आहेत ज्यामुळे मानवाला त्रास होतो, पण या अंधश्रद्धेमुळे कोणाचेही फारसे नुकसान होत नाही, परंतु जेव्हा ते त्रास देतात तेव्हा काही अंधश्रद्धा आपली मर्यादा वाढवतात जसे की.

  विधवा, वांझ, घटस्फोटित आणि अनाथ लोक हे अशुभ आहेत, त्यांना प्रत्येक सत्कर्मापासून दूर ठेवावे. त्यांचा चेहरा पाहूनही लोक याला पाप समजतात.

  विधवा स्त्रीला रंगीबेरंगी कपडे आणि इतर अनेक गोष्टी घालता येत नाहीत.

  अनेकांचा ज्योतिषशास्त्राच्या ज्ञानावर इतका विश्वास आहे की ज्योतिषशास्त्राशिवाय ते एक पाऊलही पुढे टाकत नाहीत. मर्यादेपलीकडे जाऊन प्रत्येक गोष्टीवर विश्वास ठेवणं आणि करणं हीसुद्धा एक प्रकारची अंधश्रद्धाच आहे.

सर्वात मोठी अंधश्रद्धा ही आहे की जेव्हा एखादी व्यक्ती दुसर्‍या मानवाला देवाचा दर्जा देते तेव्हा ती व्यक्ती जे बोलते ते कोणत्याही प्रश्नाशिवाय, न समजता, विश्वास ठेवते आणि करते. या अंधश्रद्धेत तो इतका गुरफटून जातो की त्याला आपले परके, बरोबर की अयोग्य असे काहीच दिसत नाही. समोर देव बनून या धूर्त फायदा घेतो. या अंधश्रद्धेमुळे अनेक घरे उद्ध्वस्त झाली. पण तरीही माणूस आपली चूक मान्य करून सुधारत नाही.

अंध विश्वास -

  अंधश्रद्धा का आहे?

  यामागे अनेक कारणे असू शकतात, ज्यामध्ये वडिलोपार्जित श्रद्धा आहे आणि सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे भीती. त्यांचा आधार असो वा नसो, अनेक वर्षांपासून चालत आलेल्या गोष्टी पिढ्यानपिढ्या पाळल्या जातात, त्यामुळे अंधश्रद्धा वाढतच जाते जसे आपण आपल्या घरात काळा रंग घालत नाही. लग्नाच्या दीड महिन्यापर्यंत मुलगी काळी किंवा पांढरी घालत नाही. अनेक वर्षांच्या अंधश्रद्धा प्रथेला नाव देऊन पिढ्यानपिढ्या पाळल्या जातात.

  भीती हा असा आजार आहे की ज्यावर कोणाकडे इलाज नाही पण तरीही हे औषध सापडले आहे आणि त्यामुळे अंधश्रद्धा निर्माण झाली आहे. घरातून बाहेर पडताना जसे शिंक येते, तेव्हा ती व्यक्ती कुठेतरी बसण्यासाठी जागा शोधते. जर मांजर रस्ता ओलांडली तर ती कोणाचा तरी मार्ग शोधते. अशा अनेक अगणित समजुती आहेत ज्यात अडकलेला माणूस स्वतःला घाबरवतो. किंबहुना या सगळ्यामागे व्यक्तीची भीती दडलेली असते. परीक्षेत नापास होण्याची भीती, आजार होण्याची भीती, नोकरी न मिळण्याची भीती, अपघाताची भीती, मृत्यूची भीती इत्यादी आणि त्याच कृतींमुळे तो कुठेतरी अंधश्रद्धाळू बनतो.

  सर्वप्रथम, एखादी व्यक्ती लिंबू मिरचीसारख्या अनेक प्रकारच्या युक्त्या अवलंबते. लिंबाचा जितका वापर दुकानात आणि वाहनांमध्ये केला जातो तितका अन्नात केला जात नाही. यानंतर, तुम्हाला तुमची कुंडली दाखवावी लागेल आणि नंतर अनेक मार्गांनी अडकावे लागेल.

  भारतात अंधश्रद्धा पसरवणे:

  भारत देशातील सर्वात अंधश्रद्धाळू आहे कारण येथे देवाला जास्त मानले जाते, ज्याचा अनेक लोक चुकीचा फायदा घेतात. ईश्वरावरील श्रद्धा आवश्यक आहे, जीवनाला दिशा देण्यासाठी मनावर श्रद्धा असणे आवश्यक आहे, परंतु योग्य-अयोग्याचा विचारही महत्त्वाचा आहे. माणसाने मानवधर्म शीर्षस्थानी ठेवून आपल्या आजूबाजूला योग्य-अयोग्य पाळले पाहिजे.

आजकाल प्रत्येक गल्लीत, परिसरात सेलेब्रिटी साधू भगव्या कपड्यात पाहायला मिळतात आणि अनेक अनुयायी त्याचे अनुयायी बनतात. संन्यासी वेशात ते लोक राजकारण, चित्रपट, टेलिव्हिजनच्या दुनियेत चमकत आहेत. आणि लोक त्यांच्या मागे घर सोडून त्यांच्या पाया पडून आहेत, जो माणूस स्वतः राजकारण आणि प्रसिद्धीचा मोह सोडू शकत नाही, तो तुम्हाला अलिप्तता कशी शिकवू शकेल. शिक्षित असूनही माणूस योग्य-अयोग्य मोजायला विसरला आहे. जाणकार महात्मा आणि लोभी असा भेद माणूस कसा करू शकत नाही आणि वाढत्या काळानुसार त्याचा गुलाम होत आहे.

  अंधश्रद्धेवरही अनेक चित्रपट बनत आहेत. आज अनेक प्रकरणेही आपल्या सर्वांसमोर आहेत, यावरून या सेलिब्रिटीं भगव्या साधूंमुळे किती जघन्य गुन्हे घडत आहेत, हे दिसून येते, पण त्यानंतरही हे प्रकार थांबत नाहीत.

  अंधश्रद्धेवर उपाय

  स्वत: वर विश्वास ठेवा:

  यासाठी स्वतःवर विश्वास ठेवणे हा एकमेव मार्ग आहे. कठोर परिश्रम, समर्पण आणि दृढनिश्चयाने त्यांच्या मार्गावर चालणार्‍यांना त्यांचे गंतव्यस्थान मिळते. यासाठी कोणतीही युक्ती नाही. कठोर परिश्रम ही शेवटची युक्ती आहे जी तुम्हाला तुमच्या गंतव्यस्थानावर नेऊ शकते.

  भीती दूर करा:

  भीती, ज्यातून अंधश्रद्धा जन्माला येते, माणसाने सर्वप्रथम आपल्या भीतीचे योग्य कारण शोधून त्या कारणासाठी उत्तम उपाय शोधला पाहिजे. भीती तेव्हाच जाणवते जेव्हा एखाद्या व्यक्तीला एखाद्या गोष्टीबद्दल किंवा इतर गोष्टींबद्दल स्वतःमध्ये कमतरता जाणवते. ती उणीव माणसाने पूर्ण केली तर भीती स्वतःच संपते आणि आत्मविश्वास वाढतो. अशा ठिकाणी अंधश्रद्धेची छाया नसते.मेहनती व्हा:

  माणसं काम करत असतील तर त्यात अंधश्रद्धेला थारा नाही. कधी कधी आपल्याला हवं ते मिळत नाही आणि ते मिळवण्यासाठी आपण वेगवेगळे मार्ग स्वीकारतो, तर कदाचित आपल्यात ती गोष्ट मिळवण्याची क्षमता नसते आणि तीच गोष्ट आपण योग्य वेळी स्वीकारत नाही. आणि कुठेतरी युक्त्या, तंत्र मंत्र आणि अनेक अवैज्ञानिक पद्धतींना बळी पडतात. माणसाने नेहमी आपल्या कर्मावर विश्वास ठेवला पाहिजे आणि त्या मार्गावरील यश-अपयशातून शिकले पाहिजे.

  सत्य सहजतेने स्वीकारा:

  कधी यश मिळते तर कधी अपयशी. आपण ज्या मार्गावर आहोत त्या मार्गाला आपण खरोखर पात्र आहोत की नाही हे त्या क्षणी आपल्याला स्वतःला तपासावे लागते तेव्हा आपण निराश होतो. आपण असलो तर चुकांमधून शिकून पुढे जायला हवे आणि नाही, आपण लायक नाही असे उत्तर मिळाले तर आपण ते आनंदाने स्वीकारून स्वतःसाठी आणि कुवतीनुसार नवा मार्ग शोधला पाहिजे.

  हे सर्व वर लिहिलेले उपाय आहेत जे माणसाला कोणत्याही गोष्टीबद्दल अंधश्रद्धेपासून वाचवतात. आणि या उपायांनी माणसाचा आत्मविश्वास वाढतो

सौ.मनिषा राजन कडव..

१६/ ए, ओमशिवमकृपा को सौ. हो

गुरुनानक शाळेजवळ,रामबाग-४

कल्याण (पश्चिम)४२१३०१